روش های علمی پیشگیری از حریق

امروزه میدانیم دنیای پیشرفته صنعتی مدیون آتش است . آتش گرما می دهد روشنی
می بخشد، کوره های صنایع را داغ می کند، پخت و پز را آسان میکند و بطور کلی میتوان گفت بدون آتش زندگی خیلی سخت و مشکل ، صنایع و کارخانجات تعطیل و برگشتن جامعه به زمان عصر حجر خواهد بود . بنابراین می بینیم که آتش خدمت بزرگی به دنیا و جهان بشریت کرده و به همین لحاظ از قدیم الایام مورد توجه و احترام بشر قرار گرفته است .
ضرب المثلی است که می گوید آتش خدمتگزار خوبی است اما ارباب بدی است ، یعنی هر کجا که ما خطر آتش را جدی نگـیریم و یا آگاه به خطرات آن نباشیم هر لحظه ممکن است حریقی رخ دهد و هر آنچه را در پیرامون خود دارد بسوزاند .
خطرات حریق همواره متناسب با پیشرفتهای تکنولوژی برق آسا منحنی صعودی می پیماید ، لذا پیوسته بر تعداد و شدت حریق ها و انفجارات و در نتیجه بر مقدار خسارات و تعداد تلفات و جراحات بمراتب افزوده میشود و دانش بشری با وجود قرنها تلاش پیگیر راه حل قاطعی برای خنثی کردن کامل حریق و انفجار نیافته است . اما بررسی آمارهای دقیق حریق توسط کشورهای مترقی ثابت نموده که بیش از ۷۵ تا ۸۰ درصد حریقها قابل پیش بینی و پیشگیری می باشد و در صورت استفاده صحیح از ادوات و تجهیزات آتش نشانی عصر حاضر و آموزش و تمرین واقعی کافی و مداوم می توان خسارات و تلفات حریقهای غیر قابل پیش بینی را نیز به حداقل ممکن کاهش داد . پیش بینی و پیشگیری خطرات حریق ، ایجاب اطلاعات پر دامنه و عمیق علمی و فنی می نماید که از یک قرن پیش ضرورت آن کاملاً احساس و به ایجاد رشته مهندسی حفاظت از حریق منجر گردید که همواره وسعت معلومات و اهمیت آن سریع صعودی داشته ، زیرا ناچار بایستی با تکنولوژی روز همگام شود و با تهیه و تدوین انواع آئین نامه ها و استانداردهای معتبر و رعایت و اجرای آنها تا جایی که ممکن است از بروز حریقهای احتمالی کاسته شود .
حریق ممکن است به هر نوع ساختمان ، تأسیسات یا محوطه ای حمله ور شود ، هیچ خانه ، مدرسه ، اداره ، کارخانه، آزمایشگاه ،‌بیمارستان ، انبار ، جنگل ، مزرعه ،‌کشتی ، هواپیما ،‌ قطار
، خودرو و… نیست که از خطر آتش سوزی مصون باشد . اگر چند سال در بنای معینی حریق رخ ندهد علامت مصون بودنش از حریق نیست همانطور که اگر چندین سال شخص بیمار نشود دلیل مصون بودنش از بیماری نمی تواند باشد . پس آتش سوزی جنبه عمومی داشته در هر جا و برای هرکس امکان اتفاق دارد و اغلب متضمن خسارات سنگین مالی و تلفات و جراحات جانی است . باید در نظر داشت که حفاظت از حریق به هیچوجه در انحصار سازمانهای آتش نشانی و یا واحدهای آتش نشانی نمی باشد . اینها اگر به وظایف خود خوب عمل کنند و وسایل کافی محصول تکنولوژی روز در دست داشته و آموزش و تمرین صحیح و مداومی دارا باشند تنها کمک کار خواهند بود و حفاظت اصلی با خود اشخاص و صاحبان صنایع و حرف و مدیران سازمانها و دستگاههای مختلف دولتی و ملی است .
در غیر اینصورت به این ماند که شخصی بدلیل بیمه عمر بودن و وجود بیمارستان در شهر مربوطه به سلامت خود و پیشگیری از خطرات و تصادفات توجه نکند . بدیهی است که نتیجه جز تباهی نیست .

فصل ۱
شناخت ضرورت و اهمیت پیشگیری از حریق در اماکن

اصول و مبانی
ایمنی از حریق در ساختمان به کمک تحقیق ، طراحی و مدیریت میسر می گردد ، دامنه مطالعاتی آن بسیار وسیع و شامل علوم مختلف و رشته های گوناگون است .
عــلاوه بـر علـوم فنـی و تجـربی در صـنعت سـاختمــان ، از علـوم اداری ، روان شناسی ،
جامعه شناسی و دانش های مشابه نیز استفاده می شود که هر یک به نحوی و اندازه ای در آن سهیم هستند .
برای دستیابی به ایمنی از حریق از سه راه میتوان اقدام کرد :
۱- شناخت علل حریق و کوشش برای جلوگیری از بروز آن.
۲- شناسائی دلایل رشد و گسترش حریق و کوشش برای مصون و محفوظ ماندن در مقابل آن .
۳- یادگیری مهار حریق و کوشش برای کنترل و خاموش نمودن آتش سوزی .
در عمل ، با علم و آگاهی به اینکه حریق ها چگونه بروز می کنند ، چطور گسترش می یابند و به چه نحوی میتوان آنها را کنترل و خاموش نمود ،‌از طریق انجام برنامه هایی جداگانه برای فراهم نمودن ایمنی به شرح زیر اقدام می شود :

الف ) تدوین و اجرای استانداردها و آئین نامه های پیشگیری از بروز حریق
ایـن گروه بـرنامه ریزی ها شامل تمام ملزومات و اقداماتـی است که به نحـــوی موجبات آتش سوزی و بروز حریق را از میان بردارند . فعالیتهایی مانند کوششهای تحقیقاتی و تعلیماتی پیرامون مسائل گوناگون آتش گیری و آتش سوزی ، تهیه و تنظیم و آموزش توصیه ها و پیشگیریها ، توسعه روش های اداری و خدمات ایمنی و به طور کلی تمام اقداماتی که در مجموع به خاطر رو به رو نشدن با آتش سوزی بکار میروند ، از این زمره اند . این گروه فعالیتها معمولاً در مراکزی مانند دانشگاهها ، آزمایشگاههای آتش و حریق شناسی ، سازمانهای پژوهشهای علمی و صنعتـی ، مـؤسسه های تحقیقاتی و تهیه استاندارد و گاهی شرکتهای بیمه آتش سوزی انجام می گیرد ، این اقدامات همگی تحت عنوان ممانعت از حریق نام برده می شوند .
ب) تدوین و اجرای استانداردها و آئین نامه های ساختمانی محافظت در برابر حریق
بطـور کلی این کوشش ها به منظور فراهم نمودن شرایطی از پیش بررسی ، تدارک و طــرح می شوند تا در صورت وقوع حریق ، تلفات و زیانهای جانی و مالی ناشی از آتش سوزی به کمترین مقدار برسد . این طرز عمل را در حقیقت نوعی مواجه شدن با حریق به شکل ساکن و غیر عامل است ، در جهت محافظت مواجه شونده ها ( اعم از انسان ، ساختمان و غیره ) و همچنین کنترل و جلوگیری از رشد ، گسترش و ادامه آتش سوزی به کار گرفته می شود . این دور اندیشی ها در قلمرو و موضوع فعالیت مؤسسه های تحقیقاتی ممانعت از حریق نیست و بیشتر در حوزه فعالیت سازمانهایی است که بر صنعت ساختمان و ساخت نظارت دارند. اصطلاح محافظت در برابر حریق در اینجا مترادف با افزایش ایمنی ، قابلیت ، استعداد ، تاثیر ناپذیری و مقدار مقاومت مواجه شونده در برابر آتش سوزی و گسترش حریق به کار می رود .
ج) ایجاد سازمانهای آتش نشانی و توسعه تدابیر و تعلیمات اطفای حریق
این گروه برنامه ها مواقعی بکار گرفته می شوند که حریق وقوع یافته و ناچار باید به طور فعال و عامل با آن مبارزه کرد . در واقع ، آخرین تلاشهایی هستند که به امید حفظ ایمنی می توان به آنها متوسل شد . هـزینه بـه کـارگیری ایـن کوششها نسبتـاً زیاد است اما در مواردی که آگاهی دانش و فرهنگ ممانعت و محـافظت برای دستیابی به ایمنی کفــایت نمی کند ، ضمن از دســت رفتن بخشی از ایمنی ، الزاماً باید در ایجاد و توسعه فنون مبارزه با حریق و تنظیم و تعلیم عملیات و تدابیر آتش نشانی نیز همت گـماشت .
لازم به توضیح است که بسیاری از کوششها حالتی مشترک داشته و میتوان آنها را جزء همه گروه ها منظور نمود . تأمین شبکه آبرسانی شهری وصنعتی برای عملیات اطفاء حریق ، آموزش همگانی و بالا بردن فرهنگ عمومی در مورد آتش نشانی و آتش سوزی ، تدارک وسایـل خودکــار خاموش کننده ( شبکه آب افشان اتوماتیک و …. ) و جلو گیری از حریق در ساختمانها و مانند آن از این گونه کوششها هستند .

روش های سه گانه دستیابی به ایمنی از حریق

ارزش آیین نامه های محافظت در برابر حریق
با اینکه تدوین آئین نامه های محافظت در برابر حریق و تشویق برای رعایت و به کاربردن دستورها و توصیه های مندرج در آنها از دیدگاه ایمنی همگانی برای یک جامعه اهمیتی مخصوص دارد و نیز با اینکه برقراری اینـگونه ضوابـط و معیارها برای جلوگیری از گسترش آتش سوزیها و تلفات و ضایعات انسانی و از دست رفتن های بی دلیل سرمایه و ثروت ، کمک مؤثری به شمار می آید ، باز هم در بسیاری از کشورها در مقایسه با دیگر ضوابط ساختمانی وصنعتی، به این گروه از مقررات آن طور که باید اهمیت داده نمی شود .
ایـن سهــل انـگاری چه به خاطر عدم توجه فرهنگ عمومی باشد یا به خاطر ضعف خود آئین نامه ها که دلیـل آن در زیر ذکر می شود . به هر حال برای آن با توجه به خسارتی که آتش بطور مداوم و به زور به جان و مال افراد جامعه وارد می کند هیچ عذر موجهی وجود ندارد . دلیل اصلی ناتوان و ضعیف بودن آئین نامه های محافظت در برابر حریق این است که نظریه ها و دیدگاههای مردم در زمینه تهیه و تنظیم اینگونه مقررات ، مبهم و نامعلوم میباشد. نداشتن آگاهی به رفتار آتش و ویژگیهای ساختمانی از یک سو و گوناگونی و مغایرت فاحش حریقها با هم از سوی دیگر ، باعث می شود تا هرکس در مورد احتمال وقوع حریق و چگونگی پیش بینی های مورد نیاز در ساختمان به طور متفاوتی اظهار نظر و داوری کند . سلیقه و عقیده مالک ، طراح ، سازنده ، بازرس و مسئول ساختمان و دیگران ممکن است هر کدام از آنچه یک متخصص حفاظت از حریق یا یک آئین نامه نویس معتقد است ، متفاوت و دیگر گونه باشد ، معمولاً مردم به زیبایی و شکل ظاهری ساختمان ، مقدار استفاده ، جنبه های اقتصادی ، بیشترین بهره برداری با کمترین هزینه و مسائلی از این دسته توجه دارند . در هر حال اهداف اساسی محافظت در برابر حریق به ترتیب اهمیت از این قرارند :
۱- تأمین سلامت ساکنان ساختمانها
این امکان باید فراهم شود که به هنگام بروز حریق در ساختمان افراد ساکن در کوتاهترین زمان بتوانند خود را به یک محل امن و بی خطر ، خواه در داخل ساختمان یا خارج ساختمان ، منتقل نمایند تا تلفات جانی ،‌ جراحات جسمی و ضایعات روحی به بار نیاید .
۲- تأمین سلامت مأموران آتش نشانی
ساختمان باید طوری طراحی و اجراء شود که در زمان وقوع حریق جان مأموران نجات و حریق را به مخاطره نیندازد و مانع فعالیتهای مؤثر آنان در انجام عملیات مبارزه با حریق نباشد .
۳- به حداقل رسانیدن خسارات مالی
ساختمان باید طوری ساخته شود که در صورت بروز حریق در آن ، زیان مالی به حداقل ممکن محدود باشد ، غیر قابل استفاده نشود و با محدود و محبوس نمودن آتش در داخل خود ، مانع گسترش و سرایت حریق به ساختمانهای مجاور باشد .

مقاومت ساختمان در برابر آتش سوزی
مقاومت ساختمان در برابر آتش سوزی به جنس ،‌چگونگی ترکیب و رفتار مصالح مورد مصرف و نیــــز حریق بستگی دارد . هر عضو از اعضای ساختمان بر این مبنا ارزیابی میشود که تا چه حد و چند ساعت میتواند در برابر آتش مقاومت کند ، معنی مقاومت این است که جزء یا قسمت مورد نظر چه مدت وظیفه اجرایی و کار کرد خود را در ساختمان حفظ می کند ، یا چه مدت می تواند آتش و خطرات آن را محدود کند و در بعضی موارد نیز ترکیبی از این دو مورد نظر می باشد .

فصل ۲
شناخت عوامل بوجود آورنده آتش و راههای مختلف خاموش کردن و جلوگیری از آتش سوزی
آتش از ترکیب سریع اکسیژن با اجسام ، مایعات و گازهای سوختنی در درجه حرارتی خاص که درجه اشتعال نامیده میشود بوجود می آید . پس از اشتعال ، عمل سوختن یا احتراق ( که خود تولید حرارت می کند )‌ ادامه می یابد تا جسم تماماً سوخته شود ، به بیان دیگر میتوان گفت که اجسام و مایعات در اثر حرارت به گاز تبدیل شده و گازهای گداخته در اثر ترکیب با اکسیژن تولید شعله میکنند.
اگــــر از ترکیب اکسیژن و مواد سوختنی ( که سوختن نامیده میشود ) جلوگیری کنیم و یا اگر درجه حرارت سوخت را در سطحی پایین تر از درجه اشتعال حفظ کنیم ، آتشی به وجود نخواهد آمد و نیز اگر در حالت احتراق به طریقی از فعل و انفعالهای زنجیره ای خودکار احتراق ممانعت کنیم آتش خاموش خواهد شد . پس به طور کلی با روش هایی که در زیر بدان اشاره میشود میتوان از ادامه آتش سوزی جلوگیری کرد .
۱- کنترل اکسیژن
اگر گاز غیرفعالی جایگزین اکسیژن شود و یا اگر بین اکسیژن و آتش مانعی ایجاد شود ، آتش از بین خواهد رفت ، به کار بردن برخی گازهای خاموش کننده ( مانند گاز انیدریدکربنیک ) و بعضیمواد شیمیائی مانند کف بر اساس این روش متداول شده است . .
۲- کنترل سوخت
با نظارت بر مشخصات سوخت ، مثلاً جداسازی یا دور کردن از هم و در درجه حرارت پایین نگاه داشتن مواد و در صورت لزوم انتقال آنها میتوان از ادامه آتش سوزی جلوگیری کرد . دقت در نحوه استفاده از مواد سوختنی در ساختمان ، خیس کردن مواد سوختنی به کمک آب
(قبل از اشتعال) و تغییر دادن مشخصات فیزیکی اجسام فیزیکی از جمله روش های معمول
می باشد .
۳- کنترل حرارت
به کمک آب میتوان سوخت را سرد نمود و از به وجود آمدن گازهای قابل اشتعال جلوگیری کرد .

فصل ۳
شناخت عوامل بروز حریق و حادثه در ساختمانها
۳-۱- بی احتیاطی انسان ( مثل سیگار ،‌کبریت ، آشپزی و …. ) .
۳-۲- اشکالات فنی ( مثل اتصالات برقی یا خرابی وسایل برقی و … ) .
۳-۳- ایجاد عمدی حریق ( مثل خودسوزی یا خرابکاری و … ) .
۳-۴- پدیده های طبیعی ( مثل صاعقه ، زلزله و … ) .

۳-۱- بی احتیاطی انسان ( مثل سیگار ،‌کبریت ، آشپزی و …. )
شاید یکی از معمولترین علل شروع حریق بی احتیاطی افراد باشد که البته مقابله با آن از نظر طراحی بسیار مشکل است . تقریباً تمامی حوادث حریق ناشی از استعمال دخانیات در صورت اراده قابل جلوگیری است ولی با وجود این یکی از علل عمده آتش سوزیها و از بین رفتن زندگی همین مورد است ، لذا استعمال دخانیات در هر مکانی مجاز نمی باشد و در سایر مکانهای مجاز استفاده از زیر سیگاری مناسب الزامی است . ضمن اینکه افراد سیگاری نباید هنگام خواب و در رختخواب سیگار بکشند و یا سیگار روشن خود را روی مواد قابل اشتعال رها کنند و یا ته سیگار روشن را قبل از خاموش کردن داخل سطل زباله و یا هر مکان دیگر که امکان مشتعل شدن مواد وجود دارد بیاندازند .

۳-۲- اشکالات فنی ( مثل اتصالات برقی یا خرابی وسایل برقی و … )
همانطور که میدانید ایمنی مطلق قابل دسترسی نیست زیرا تمام سیستم ها و سرویس های ساختمانی یک روز فرسوده میشوند ، سازنده باید این فرسودگی را طوری پیش بینی کند که قابل کنترل و قابل بازسازی باشد و اگر حریقی در اثر نقص فنی پیش آمد خسارات حاصله به حداقل برسد . ضمن اینکه با سرویس و نگهداری به موقع از وسایل و جایگزین کردن دستگاههای جدید به جای دستگاههای فرسوده تا حدود زیادی میتوان از وقوع چنین حریقهای جلوگیری کرد.
۳-۳- ایجاد عمدی حریق ( مثل خودسوزی یا خرابکاری و … )
حریق های عمدی نوعاً قابل پیش بینی و پیشگیری نیستند ، اما میتوان با وسایل حفاظتی تا حدودی از خسارات حاصله کاست . حریقهای عمدی می تواند در اثر منافع شخصی ، پنهان کردن جرم ، کینه جویی، خوی وحشیگری بدون کینه توزی و یا انگیزه های تروریستی و غیره باشد .
۳-۴- پدیده های طبیعی ( مثل صاعقه ، زلزله و … )
صاعقه مهمترین منشاء حریق طبیعی است و خطرهای ناشی از آن بخوبی شناخته شده است . زلزله نیز یکی از خطرهای مهم آتش سوزی از طریق ترکیدگی لوله های گاز و بریده شدن اتصالات برق به حساب می آید و در مناطق زلزله خیز یک مساله جدی به شمار می رود .
ساختمانهایی که در ارتفاعات بلند و اطراف تپه ها و یا بصورت منفرد دور از سایر ساختمانها قرار گرفته اند در معرض خطر برق زدگی هستند ، البته آنهایی که دارای ستون و یا دودکش بلندند بیشتر مورد تهدید قرار دارند ، لذا اینگونه ساختمانها باید مجهز به سیستم برق گیر باشند تا شوک وارده را مستقیماً به زمین منتقل کند .
عملکرد آتش در یک فضای محدود
آتش در اثر عمل انتقال حرارت معمولاً با حرکتی عمودی به طرف بالا رانده میشود و با رسیدن به سقف ساختمان به صورت افقی توسعه می یابد . آتش ضمن تولید حرارت و
دود ، ‌مقدار زیادی گاز نیز آزاد می کند . اگر دود و گازها محبوس باشند به شکل قارچ مانندی تمام فضای اتاق را پر میکنند . درجه حرارت برروی ساقه قارچ و نزدیک به شعله ها به سرعت زیاد میشود و از ۶۵۰ تا ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد افزایش می یابد . در بقیه قسمتها افزایش حرارت تدریجی است و ممکن است تا مدت کوتاهی افراد را تهدید نکند، اما اگر عمل تخلیه گاز انجام نگیرد ، احتمالاً اشخاص ساکن در اتاق به دلیل مسمومیت ناشی از گاز ، موفق به فرار نخواهند شد . باید توجه داشت که بیشترین تلفات جانی حریق همیشه به سبب وجود دود و گازهای سمی اتفاق می افتد .
قسمت بالایی دیوارها ،‌سقف و همچنین گازهایی که به شکل قارچ تمام قسمت زیر سقف را پر کرده اند ، همگی به سرعت داغ شده ، تولید انرژی تشعشعی کرده و مواد مشتعل نشده در پایین و روی کف را سریعاً گرم میکنند . هر قدر فاصله سقف با آتش کمتر باشد مقدار انرژی تشعشعی تولید شده بیشتر خواهد بود . واضح است که اگر در نازک کاری سقف و دیوارها ، مصالح و مواد سوختنی بکار رفته باشد مراحلی که گفته شد با سرعت و شدت بیشتری طی خواهد شد.
تعریف بار سوخت
منظور از بار سوخت ، اشیاء ، مواد ، مصالح و تمام چیزهایی است که در عمل احتراق شرکت می کنند .
تعریف بار حریق
بار سوخت اگر با وزن مقدار چوبی که به همان اندازه انرژی حرارتی تولید کند مقایسه شود و برای هر متر مربع زیربنا محاسبه گردد ، بار حریق نام خواهد گرفت .
کنترل حرارت و تحمل انسان در مقابل گرما
پذیرش حرارت تولید شده از حریق برای آدمی دشوار است . اشخاص ساکن در بنا فقط مدت کوتاهی می توانند حرارت حاصل از حریق را تحمل کنند . وجود آب در هوا تحمل حرارت را سخت تر میکند . وقتی درجه حرارت محیط به ۱۵۰ درجه سانتیگراد می رسد ( مثلاً در فاصله سه متری از شعله ) تحمل آن فقط برای مدتی کمتر از پنج دقیقه آن هم در هوای خشک امکان پذیر است . هرچه رطوبت بیشتر باشد به همان نسبت مقدار تحمل انسان نیز کمتر است .
کنترل درجه حرارت محیط باید به کمک تهویه انجام گیرد و قبل از خروج اشخاص از ساختمان نباید برای پائین آوردن درجه حرارت بر روی آتش آب پاشید . تصور حرارت تولید شده از حریق برای اکثر مردم خیلی وحشتناک است ، در حالی که حرارت آخرین عاملی است که باعث مرگ میشود و معمولاً اشخاص قبل از تأثیر حرارت هلاک می شوند .

راههای انتقال حرارت
حرارت می تواند از نقطه ای به نقطه ای دیگر انتقال یافته و باعث سرایت حریق شود . انتقال حرارت به راههای مختلف صورت میگیرد و در هر انتقال بخشی از آن تحلیل می رود . این راهها عبارتند از جابجایی ، هدایت و تشعشع .
( در این خصوص در درس تئوری حریق بطور مفصل توضیح داده خواهد شد ) .
درجه اشتعال :
درجه حرارتاشتعال یک ماده ( جامد – مایع – گاز ) عبارت است از پایین ترین درجه حرارتی که باعث اشتعال ماده سوختنی بدون احتیاج به عامل آتشزنه می شود و آتش سوزی ادامه می یابد . .
بطور کلی بیشتر مواد و مصالح موجود در ساختمان در حریقهای عظیم و وقتی که
درجه حرارت از ۵۴۰ درجه سانتیگراد تجاوز کند ، جزء مصالح قابل اشتعال محسوب می شوند .
انواع تصرفات
۱- تصرفات مسکونی
۲- تصرفات آموزشی و فرهنگی
۳- تصرفات درمانی و مراقبتی
۴- تصرفات تجمعی
۵- تصرفات اداری و حرفه ای
۶- تصرفات کسبی و تجاری
۷- تصرفات صنعتی
۸- تصرفات انباری
۹- تصرفات مخاطره آمیز

طبقه بندی کلی تصرفها بر اساس میزانخطرات حریق
تمام تصرفهای نه گانه بر اساس مقدار بار محتویات و مقدار خطرات حریق به سه گروه زیر طبقه بندی می شود :
کم خطر : میانگین محتویات قابل احتراق ۵۰ کیلوگرم در متر مربع زیر بنا
میان خطر : ۵۰ کیلو گرم در متر مربع زیر بنا میانگین محتویات قابل احتراق › ۱۰۰ کیلو گرم در متر مربع زیر بنا
پر خطر : ۱۰۰ کیلو گرم در متر مربع زیر بنا میانگین محتویات قابل احتراق
گروه تصرفهای کم خطر
شامل تصرفهای مسکونی ، تصرفهای آموزشی و فرهنگی ، تصرفهای درمانی و مراقبتی ، تصرفــهای تجمعی،‌تصرفهای اداری و حرفه ای و نیز آن دسته از تصرفهای صنعتـی و انبـاری می باشد که محتویات قابل احتراق در آنها از ۵۰ کیلو گرم در متر مربع زیر بنا کمتر است .
گروه تصرفهای میان خطر
شامل تصرف های کسبی و تجاری و نیز آن دسته از تصرف های صنعتی و انباری است که محتویات قابل احتراق در آنها بین ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در متر مربع زیر بنا کمتر است .
گروه تصرفهای پر خطر
شامل کلیه تصرفهای مخاطره آمیز ( بدون در نظر گرفتن بار حریق در آنها ) و نیز آن دسته از تصرفهای صنعتی و انباری است که محتویات قابل احتراق در آنها از ۱۰۰ کیلو گرم در مت مربع زیر بنا تجاوز می کند .
هدف های اصولی محافظت در برابر حریق
گردآوری و تدوین مقررات محافظت در برابر حریق ، در واقع تدارک ضوابط و دستور العملی است که برای حفظ جان اشخاص و اموال تنظیم می شود . برای اعتبار بخشیدن به این ضوابط و دستور العملی باید :
۱- برای حفظ جان افراد ، راههای خروج و فرار از حریق مناسب در ساختمان پیش بینی شود .
۲- برای حفظ ساختمان و اموال و کمک به حفظ جان افراد ، ویژگیهای طراحی و معماری در زمینه محدود کردن گسترش حریق و مهار قدرت پیشروی آتش رعایت شود . در مراحل نخست آتش سوزی ، ساختمان باید بتواند ساکنان خود را به سرعت و سهولت تخلیه کند و امکان آغاز عملیات مبارزه با حریق را فراهم سازد . بنابراین ، مهمترین اقدامی که در این زمینه باید انجام گیرد رعایت ویژگیها و تدابیری است که ایمنی فضاهای داخل بنا را تضمین می کند . اگر ساختمان به طور مناسبی طراحی شود تا کوششهای محافظت و مبارزه با حریق بتواند از همان آغاز در داخل بنا ثمربخش باشد ، خطر گسترش حریق و سرایت آتش به بناهای مجاور از بین خواهد رفت . از دیگر مسائل مهم این است که در برابر هرگونه نتایج و محصولات احتراق ( از قبیل حرارت ، دود و گازهای سمی ) همواره ایمنی یکسان و متناسب تضمین شود . بنابراین ، باید توجه داشت که ضوابط و مقررات حفاظت از حریق همیشه به گونه ای مرتبط با نتایج احتراق و خطرات حریق ، بطور متعادل طرح و تنظیم گردد . بهتر آن است که این مقررات که باید برای تمام تصرفها مناسب باشند ، حداقل محدودیت و ضرورت عملی و اجرائی را الزام آور کنند .
به طور کلی هدف از تدوین و اعمال آئین نامه های حفاظت در برابر حریق را میتوان در سه عنوان زیر خلاصه کرد :
۱- حفظ جان و ایمنی ساکنان ساختمان .
۲- حفظ جان و ایمنی مأموران نجات و آتش نشانی .
۳- حفظ بنا و محتویات آن .
۱-۱ – برای تأمین تندرستی ساکنان ساختمان و کاهش خطرات جانی حریق باید :
الف – تنوره ها یا کانال های عمومی ساختمان با مصالح غیر قابل احتراق محصور و مسدود شود .
ب – با توجه به احتراق پذیری و مقدار پیشروی شعله محدودیتها و ضوابطی ویژه در به کاربردن مصالح نازک کاری و تزئینات داخلی ساختمان ( به ویژه در مسیرهای خروج ) تنظیم شود .
ج- حداقل ، اعضای باربر ساختمان توسط مصالح غیر قابل احتراق محافظت شوند که خطر انهدام ساختمان در میان نباشد .
د- سطح زیر بنای ساختمان به کمک دیوارها ، کفها و درهای مقاوم در برابر حریق و آتش بندها تقسیم بندی شود .
خ- بار حریق و مقدار احتراق پذیری بنا همیشه متناسب با امکاناتی که برای کنترل و خاموش نمودن حریق پیش بینی می گردد محدود شود .
(۱-۲ و ۱-۳ ) دومین و سومین هدف محافظت در برابر حریق را میتوان با هم مورد بررسی قرار داد. برای رسیدن به این هدفها ، دو موضوع را که به ایمنی مأموران نجات و آتش نشانی و حفظ ساختمان و محتویات آن ارتباط دارد، باید کنار هم مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد :
یکی حجم ، شدت و قدرت تخریب حریق و دیگری چگونگی مقاومت و پایداری ساختمان در برابر حریق ، اصولاً حجم و شدت حریق به مقدار و نوع سوخت و چگونگی تهویه ساختمان بستگی دارد ولی بسیاری عوامل دیگر نیز می تواند در گسترش حریق و افزایش حجم آتش مؤثر باشد .
دسته بندی بناها بر اساس شکل کلی ساختمان و مبانی ایستایی
۱- ساختمان با دیوار های قاب چوبی بدون ستونهای داخلی .
۲- ساختمان با دیوارهای قاب چوبی و ستونهای داخلی محافظت نشده .
۳- ساختمان با دیوارهای قاب چوبی و ستونهای داخلی محفاظت شده .
۴- ساختمان با دیوارهای باربر بدون ستونهای داخلی .
۵- ساختمان با دیوارهای باربر و ستون های داخلی محافظت نشده .
۶- ساختمان با دیوارهای باربر و ستون های داخلی محافظت شده .
۷-ساختمان ( با دیوارهای غیر باربر ) اسکلتی بدون ستون های داخلی .
۸- ساختمان ( با دیوارهای غیر باربر ) اسکلتی و ستون های داخلی محافظت نشده .
۹- ساختمان (‌با دیوارهای غیر باربر ) اسکلتی و ستون های داخلی محافظت شده .