مقایسه گازهای خاموش کننده در سیستم اطفاء حریق:

۱) گاز CO2 :

دی اکسید کربن گازی است غیر قابل احتراق ، بی بو ، غیر سمی و سنگین تر از هوا کــــــه دارای
چگالی ۵/۱ بوده و هادی الکتریسیته نیست . مکانیسم عمل آن هنگام حریق به سه صـورت اســت : اول خفه کردن آتش با تشکیل یک لایه سنگین مقاوم در مقابل عبور هوا ، دوم رقیـــــق کــــردن
اکسیژن هوا در اطراف محوطه حریق و سوم سرد کردن آتش .
یکی از خصوصیات مهم گاز CO2 این است که باعث خسارت به تجهیزات موجود در محیط حـریق
نمیشود . لذا در مواردی که مواد با ارزش دچار حریق می شوند مناسب تر از خامـوش کننــــده
های دیگر است. CO2 برای حریق های الکتریکی و الکترونیکی بسیار مناسب است زیرا بدلیل عـدم هدایت جریان برق و عدم وجود مواد باقیمانده باعث اتصالی یا خرابی نمی‌گردد. در استــانـدارد
NFPA 12 توضیحات بشرح ذیل در مورد سیستم اطفاء خودکار گاز CO2 ارائه گردیده است.

مزایای استفاده از سیستم اطفاء حریق گاز CO2 :
• دارای قدرت اطفاء حریق بالا
• عایق الکتریسته می باشد
• پس از اطفاء حریق بر روی اشیاء و دستگاههای حساس برقی و الکترونیکی اثر ســـویـی بجای
نمی گذارد .
• روی انواع حریقهای کلاسهای B , A وC اثر داشته و عمل می نماید .
• دارای قابلیت نفوذ فراوان بوده و براحتی در تمامی منفذها و زوایای دستگاهها نفوذ میکند .
• بدلیل گازی بودن ، پس از اتمام عملیات اطفاء تبخیر شده و اثری روی محیط باقی نخواهـد گذاشت .

۱
معایب استفاده از سیستم اطفاء حریق CO2:
• بدلیل افزایش نسبت CO2 به اکسیژن باعث تقلیل درصد اکسیژن هوا می‌گردد
• در صورت پاشش به محیط حتما نیاز به تخلیه دارد

• در محل هایی که امکان خروج آسان برای افراد وجود ندارد استفاده خودکار از آن توصیه نمی گردد .

۲) گاز FM200 :

با توجه به آسیب رسانی گاز هالون به لایه اوزون و از طرفی تعهد ایــــران در قــــراردادهـــــای بین المللی در عدم استفاده از این گاز ، نزدیکترین جایگزین از نظر خواص فیزیکی و شیمیـایــــی وکاربری طبق استاندارد NFPA 2001 ، گاز FM200 می باشد و با توجه به گستــــرش روز افــــزون بکارگیری آن در جهان و ایران ، این گاز به عنوان ماده خاموش کننده اطفاء انتخاب شـده است .
درصد غلظت گاز برای فضا های مختلف حداقل ۵% می باشد که در عمل طبق استانداردهای VDS
و غیره بین ۵/۷ تا ۸ درصد با توجه به ضریب امنیتی لازم منظور می گردد .

مزایای استفاده از سیستم اطفاء حریق گاز FM200 :
• دارای قدرت اطفاء حریق بالا
• سمی نبوده و به هنگام تخلیه هیچ اثر نامطلوبی بر افراد مستقر در فضا بجای نمی گذارد
• هادی الکتریسته نمی باشد
• پس از اطفاء حریق بر روی اشیاء و دستگاههای حساس برقی و الکترونیکی اثر خورندگی بجـای
نمی گذارد
• روی انواع حریقهای کلاسهای B , A وC اثر داشته و عمل می نماید
• دارای قابلیت نفوذ فراوان بوده و براحتی در تمامی منفذها و زوایای دستگاهها نفوذ میکند
• بدلیل گازی بودن ، پس از اتمام عملیات اطفاء تبخیر شده و اثری روی محیط باقی نخواهـــد گذاشت

• ترکیبات شیمیایی آن طوریست که اسید کلریدریک حاصل از سوخت مواد PVC را به حــداقل
می رساند .
• بامحیط زیست سازگار بوده و هیچگونه اثر نامطلوبی بر لایه ازن ندارد

معایب استفاده از سیستم اطفاء حریق FM200 :
• وابستگی آن به واردات از خارج
• بدلیل قیمت بالا و وارداتی بودن گاز فوق ، تست عملکرد سیستــم پـــس از نصب منطقـــــی
نمی باشد .

۳)خاموش کننده ایروسل:

در استاندارد NFPA قسمت ۲۰۱۰ به طور مشروح درباره انواع خاموش کننده ایروسل و معــایب
و محاسن آن پرداخته شده است.
طبق بند ۳٫۳٫۲ Aerosol NFPA 2010 خاموش کننده ایروسل ۲ نوع می‌باشد:
۱٫ متراکم Condensed – 2. پراکنده – Dispersed
هر دو نوع خاموش کننده دارای ذراتی کوچکتر از ۱۰ میکرون می‌باشند, با این تفاوت که در نــوع
پراکنده ذرات با گاز (Gas halocarbon or an inert) تحت فشار قرار دارند.
۳٫۳٫۲ Aerosol.
۳٫۳٫۲٫۱ Condensed Aerosol. An extinguishing medium consisting of finely divided solid particles, generally less than 10 microns in diameter, and gaseous matter, generated by a combustion process of a solid aerosol-forming compound.
۳٫۳٫۲٫۲ Dispersed Aerosol. An extinguishing medium consisting of fine particles of chemicals, generally less than 10 microns in diameter, already resident inside a pressurized agent storage container, suspended in a halocarbon or an inert gas.

بند استاندارد NFPA 2010 در مورد کلاس‌بندی خاموش‌کننده:
خاموش کننده ایروسل قادر به اطفا حریق ۳ کلاس حریق A B C می‌باشد.

۳

۳٫۳٫۶ Classifications for Fires.
۳٫۳٫۶٫۱ Class A Fire. A fire in ordinary combustible materials, such as wood, cloth, paper, rubber,and many plastics. [10, 2002]
۳٫۳٫۶٫۲ Class B Fire. A fire in flammable liquids, combustible liquids, petroleum greases, tars, oils,
oil-based paints, solvents, lacquers, alcohols, and flammable gases. [10, 2002]
۳٫۳٫۶٫۳ Class C Fires. Fires that involve energized electrical equipment. [10, 2002]
در استاندارد استفاده از ایروسل در موارد زیر بدون تست توصیه نمی‌شود
– مواد شیمیایی که قادر به آزادسازی اکسیژن در هنگام حریق هستند مانند سلولوزنیترات
– مخلوط ها و یا ترکیبات شیمیایی حاوی مواد اکسید کننده مانند کلرات سدیم ، نیترات سدیم
– فلزات فعال ( سدیم ، پتاسیم ، لیتیم ، آلومینیوم ، منیزیم ، تیتانینوم و زیرکونیوم ) ، هیدروکسیدهای
فعال یا آمیدهای فلزی که بعضی از آنها به شدت با عامل اطفاء واکنش می دهند .
– عوامل اکسید کننده مثل اکسید نیتروژن و فلوئور
– مواد آتش زا مانند فسفر سفید یا ترکیبات ارگانیک فلزی مانند :
CH3 MgJ , CH3 Mgcl , LiH3 , ( C2H5 ) AL … ) ALH3
کلیه تجهیزات الکترونیکی که به گردو غبار حساس هستند

۴٫۲٫۲ Aerosol fire extinguishing agents shall not be used on fires involving the following
materials unless they have been tested to the satisfaction of the authority having jurisdiction:
(۱) Deep seated fires in Class A materials
(۲) Certain chemicals or mixtures of chemicals, such as cellulose nitrate and gunpowder, that are
capable of rapid oxidation in the absence of air
(۳) Reactive metals such as lithium, sodium, potassium, magnesium, titanium, zirconium, uranium,
and plutonium
(۴) Metal hydrides
(۵) Chemicals capable of undergoing auto thermal decomposition, such as Certain organic
peroxides & hydrazine.

بند استاندارد NFPA 2010 در مورد محدودیت حضور افراد در محل تخلیه ایروسل:
– پرسنل نباید در زمان تخلیه و یا پس از تخلیه خاموش‌کننده در محل حضور یابند.
– در صورت لزوم ورود نفرات به محل تخلیه ایروسل حتما باید از افراد آموزش دیده بهمراه تجهیزات حفاظتی نظیر کپسول هوا , ماسک و … استفاده گردد.

۴
۵٫۲٫۷ Safety Requirements.
۵٫۲٫۷٫۱ Personnel shall not enter a protected space during or after agent discharge.
۵٫۲٫۷٫۲ Safeguards shall be provided to ensure prompt evacuation of and prevent entry into post system discharge atmospheres and also to provide means for prompt rescue of any trapped personnel.

مزایای ایروسل:
– کم حجم میباشد
– نصب آن آسان است
– تحت فشار نمی باشد
– نگهداری ان آسان است

معایب ایروسل
– یک بار مصرف است و پس از تخلیه باید سیستم جدید خریداری شود چـون این سیستم قابـــل شارژ مجدد نیست.
– طول عمر آن محدود می‌باشد و پس از انقضای مجددا باید سیستم جدید خریداری شود
– به دلیل تولید پس ماند پس از تخلیه استفاده از آن برای کلیه تجهیزاتی کــه بـــــه گــرد و غبار
حساس می‌باشند مانند تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی توصیه نمی‌گردد.
– برای افراد مضر بوده و در محلهایی که افراد حضور دارند توصیه نمی‌شود
– فقط برای کلاسهای حریق A , B, C میتوان از آن استفاده کرد
– این خاموش کننده در هنگام فعال شدن ذرات ریزی مانند دود غلیظ با حجم بسیار بــــالا ایجـــاد
می کند که در مسیرهای عمودی و افقی حرکت نموده و وارد مناطق دیگر شده و باعث ترس و
وحشت افراد می گردد ، لذا استفاده آن در محیط های مسکونی ، اداری ، وسائل حمل و نقـــــل عمومی توصیه نمی گردد .
– هنگام تخلیه حالت غبار ایجاد کرده و قدرت دید را کاهش می دهد و در خروج آسان افـراد خلل ایجاد می‌کند
– جهت اطفاء حریق مواد منفجره مانند باروت،TNT و … مناسب نمی باشد.
– جهت اطفاء حریق مایعات قابل اشتعال در حجم بالا مناسب نمی باشد.
– جهت اطفاء حریق های عمقی مناسب نیست. زیرا قابلیت نفوذ ایروسل به تل مواد اندک است.
– در اغلب موارد قبل از نصب باید مورد تست قرار گیرد و پس از اطمینان از عملکــرد منـــاسـب اقدام به نصب گردد .
– به دلیل ایجاد حرارت بالا و شعله در زمان تخلیه برای مناطق پر خطر ( HAZARD ) استفاده نمی‌گردد .
– به دلیل تولید حرارت بالا باید در فاصله ایمن از تجهیزات نصب گردد.
– قدرت خنک‌کنندگی پایینی دارد. (یکی از مهمترین مکانیسم‌ها در اطفاء‌حریق خنک‌سازی می‌باشد)
– برخلاف استانداردهای معتبر جهانی سیستم فاقد فعال کننده مکانیکال نمیباشد .

۴) گاز آرگونایت ( IG ) :

گاز آرگونایت جهت حفاظت از تجهیزات وماشین آلات ثابت بسیــار منـــاسب مــــی بــــاشــــد
خصوصاً در مکانهای بسیار خطرناک که در آنها آتش سوزی می تواند نتایج ویران کننده و خســارت
مالی وجانی داشته باشد . که استفاده از این سیستم ها بسیار مناسب است . این سیستم بـه نحــــوی
طراحی شـده که به راحتی نواحی مورد نظر را زیر پوشش حفاظتی قرار می دهد واتش سـوزی در
هر نقطه ای که ایجاد شود بلادرنگ مهارشده وآن را خاموش می نماید.
سیستم آرگونایت از یک یا چندین کپسول که بوسیله یک مانیفولد معمولاً به هم وصل شــده انـــد
تشکیل می شود، این سیستم ممکن است به صورت دستی ویا به صورت اتوماتیک به کار گرفته شود،
پس از فعال شدن سیستم، گاز به درون لوله کشی تعبیه شده وارد گردیده واز طریق نازل ها کـــه
ابعاد آنها به وسیله نرم افزار محاسبه شده است، به درون محوطه محافظت شده منتشر می شود.
گاز آرگونایت که دارای خواص خاموش کنندگی می باشد به طور سریع و موثر عمـــل کــــرده
وآتش را خاموش می نماید.
اگر درون یک ساختمان بیش از یک ناحیه جهت حفاظت از آتش سوزی پیش بینی شده بـاشـــد در
این صورت سیستم اطفاء حریق آرگونایت بر اساس بزرگترین فضا در نظر گرفته مــــی شــــود ،

مشروط بر اینکه به طور همزمان احتمال وقوع بیش از یک حریق در محدوده حفاظتی کــار ایــــن
سیستم نباشد، با توجه به این موارد می توان با این روش قیمت تمام شده این سیستم حفاظتی را به
طور قابل ملاحظه ای کاهش داد.

موارد استفاده از این سیستم:
– خدمات کامپیوتری
– تجهیزات مخابراتی
– بایگانی ها
– مراکز کنترل

مزایای استفاده از سیستم اطفاء حریق گاز آرگونایت:
• واکنش سریع وموثر در برابر خطر آتش سوزی
• بدون اثر منفی روی لایه ازون و اثر گلخانه ای (zero ODP , zero GWP)
• درمحل آتش سوزی هیچ آسیب و یا اثری برروی تجهیزات مورد حفاظت نمی گذارد
• هادی الکتریسته نیست (عایق است)
• خطری برای مکانی که در آن قرار گرفته ندارد
• درکمترین زمان بعد از خاموش شدن به حالت اولیه بازمی گردد
• طراحی دقیق با حداکثرکارائی

معایب استفاده از سیستم اطفاء حریق آرگونایت:
• نسبت به دیگر سیستمهای اطفا حریق فضای بیشتری را اشغال می‌نماید .
• نظر به عملکرد سیستم در فشار بالا، هزینه تجهیزات، تعمیرات و نگهداری آنها آن بسیار گران می‌باشد .